Người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính

• Tiêm vắc xin là biện pháp quan trọng để bảo vệ người cao tuổi khỏi mắc các bệnh nguy hiểm dẫn đến tử vong. Ngay cả khi đã được tiêm vắc xin lúc còn trẻ, kháng thể bảo vệ có thể giảm đi theo thời gian hoặc tác nhân gây bệnh đã thay đổi kháng nguyên, khả năng gây bệnh và vắc xin không còn hiệu quả nữa. Khi tuổi càng cao, nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng có thể dự phòng bằng vắc xin do tuổi cao, do tính chất công việc, sở thích, du lịch hoặc do sức khỏe kém. Những người mắc bệnh mạn tính thường có hệ thống miễn dịch kém, dễ mắc nhiều biến chứng nặng, bệnh tiến triển nặng hơn và kéo dài hơn, phải nhập viện và thậm chí tử vong nếu mắc bệnh truyền nhiễm có thể dự phòng bằng vắc xin. Những bệnh mạn tính quan trọng bao gồm tim mạch (đột quỵ, bệnh tim mạch khác), phổi (hen phế quản, bệnh viêm phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD và các bệnh phổi khác), đái tháo đường.
  
  Các vắc xin khuyến cáo
  Ngoài những vắc xin được khuyến cáo cho những người trưởng thành, những vắc xin sau đặc biệt được khuyến cáo sử dụng cho những người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên) và mắc bệnh mạn tính:
  – Vắc xin cúm mùa: Được tiêm hằng năm để phòng cúm mùa. Quá trình già hóa là điều không thể tránh khỏi, gây mất cân bằng nội môi và lão hóa hệ miễn dịch. Do đó, người cao tuổi dễ bị nhiễm trùng hơn và có khả năng sinh miễn dịch giảm đối với hầu hết các loại vắc xin.
  Do đó, để đảm bảo khả năng bảo vệ miễn dịch đầy đủ, người cao tuổi cần có các chiến lược phát triển vắc xin phù hợp, chẳng hạn như tăng nhiều loại kháng nguyên, vắc xin cúm liều cao, vắc xin tái tổ hợp, hoặc bổ sung tá dược.
  Vắc xin cúm liều cao (chứa 60 µg hemagglutinin (HA) cho mỗi chủng kháng nguyên) đã chứng minh được hiệu quả và độ an toàn ở người cao tuổi trong nhiều nghiên cứu. Hiện nay, WHO, USCDC, ECDC..., các hiệp hội y khoa chuyên ngành trên thế giới khuyến cáo ưu tiên chọn vắc xin cúm liều cao, vắc xin tái tổ hợp, vắc xin bổ sung tá  dược cho nhóm người cao tuổi (>60 tuổi hoặc >65 tuổi, tùy quốc gia). Tuy nhiên, các khuyến cáo cũng đề cập nếu không có các loại vắc xin này, thì vắc xin hiện có (liều
  chuẩn, phù hợp độ tuổi) vẫn nên được chi định.
  Vắc xin cúm liều chuẩn có nhiều bằng chứng về hiệu lực và tính an toàn trên người cao tuổi. Nhờ đó, vắc xin này đã và đang được chi định, sử dụng rộng rãi cho người cao tuổi tại Việt Nam trong nhiều năm qua. Người cao tuổi Việt Nam cần được tư vấn tiêm phòng cúm hằng năm, càng sớm càng tốt.
  – Vắc xin uốn ván, bạch hâu, ho gà vô bào giảm liều (Td/Tdap): Nên được tiêm nhắc theo định kỳ 10 năm/lần phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván ở người đã hoàn thành lịch cơ bản.
  – Vắc xin phế câu: Nên tiêm một trong các loại vắc xin: PPSV23, PCV13, PCV15, PCV20; lịch tiêm theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
  – Vắc xin viêm gan B: Khuyến cáo tiêm vắc xin viêm gan B đặc biệt cho người mắc bệnh đái tháo đường bởi vì nhóm người này có tỷ lệ nhiễm viêm gan B cao hơn các nhóm khác, do việc lấy máu xét nghiệm nhiều lần để đánh giá tình trạng đường huyết.
  – Vắc xin não mô câu: Người cao tuổi là một trong những nhóm có nguy cơ mắc bệnh và tử vong cao. Do vậy nên sử dụng vắc xin não mô cầu loại đã có nghiên cứu và được phê duyệt sử dụng cho người cao tuổi như MenACWY-TT. Lịch tiêm theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
  – Vắc xin sốt xuất huyết: Nên tiêm vắc xin để phòng ngừa sốt xuất huyết Dengue, một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và nguy hiểm nhất ở các nước lưu hành dịch như Việt Nam. Người cao tuổi và người có các bệnh lý nền mạn tính thuộc đối tượng nguy cơ cao tiến triển nặng khi mắc sốt xuất huyết Dengue (bên cạnh trẻ em,
  người nhiễm lần thứ hai, phụ nữ mang thai (đặc biệt là thời kỳ chuyển dạ),...). Lịch tiêm tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, gồm hai mũi, cách nhau 3 tháng
  
  Một số lưu ý
  – Liều và lịch tiêm cụ thể của từng loại vắc xin được khuyến cáo thực hiện theo đúng lịch tiêm chủng ở Phần II và theo hướng dẫn cho từng loại vắc xin và từng loại bệnh có tại Phần III. Ngoài ra tham khảo những lưu ý khác ở Phần VI của tài liệu này.
  – Có thể tham khảo thêm ý kiến tư vấn của bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện mỗi liều tiêm chủng.